{"id":4316,"date":"2021-07-15T10:52:24","date_gmt":"2021-07-15T10:52:24","guid":{"rendered":"http:\/\/galaxy.agh.edu.pl\/~swagh\/?p=4316"},"modified":"2021-12-19T13:12:40","modified_gmt":"2021-12-19T13:12:40","slug":"czytelnio-polska-czesc-ci-czesc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swagh.agh.edu.pl\/?p=4316","title":{"rendered":"CZYTELNIO POLSKA CZE\u015a\u0106 CI CZE\u015b\u0106"},"content":{"rendered":"\n

Uroczysta prezentacja d\u0142ugo oczekiwanej ksi\u0105\u017cki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

2 lipca 2021 roku w auli AGH odby\u0142o si\u0119 (jedno z pierwszych spotka\u0144 na \u017cywo po okresie pandemii) sympatyczne spotkanie zorganizowane przez Stowarzyszenie Wychowank\u00f3w AGH, prezentuj\u0105ce ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105: Czytelnio Polska cze\u015b\u0107 ci cze\u015b\u0107<\/em> autorstwa Magdaleny Bernackiej i Piotra Czai. Tre\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki to barwna opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu i dorobku oraz o karierach zawodowych cz\u0142onk\u00f3w Czytelni Polskiej Akademik\u00f3w G\u00f3rniczych w Leoben. Sam tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki pochodzi z tekstu hymnu Czytelni Polskiej autorstwa dr. Kazimierza Windakiewicza powsta\u0142ego w 1910 roku. Dzi\u0119ki zachowanemu w materia\u0142ach archiwalnych zapisowi nutowemu utw\u00f3r ten uda\u0142o si\u0119 opracowa\u0107 muzycznie i uroczy\u015bcie od\u015bpiewa\u0107 w auli AGH \u2013 chyba pierwszy raz od 100 lat, jako \u017ce nikt z \u017cyj\u0105cych potomk\u00f3w Leobe\u0144czyk\u00f3w utworu tego nigdy nie s\u0142ysza\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Czytelnio Polska cze\u015b\u0107 ci cze\u015b\u0107 \u2013 fotografie z prezentacji ksi\u0105\u017cki \u2013 2 lipca 2021<\/strong><\/em><\/a><\/h6>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Prezentacja ksi\u0105\u017cki Czytelnio Polska cze\u015b\u0107 ci cze\u015b\u0107\u00a0 przedstawiona przez\u00a0 P. Czaj\u0119 i M. Bernack\u0105\u00a0 w dniu 2 lipca 2021 roku w auli AGH<\/em><\/a><\/strong><\/h6>\n\n\n\n

Dlaczego taka ksi\u0105\u017cka i co w niej najistotniejsze?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przez Akademi\u0119 G\u00f3rnicz\u0105 w Leoben przewin\u0119\u0142o si\u0119 w okresie\n1848\u20131930 kilkuset polskich student\u00f3w. Studiowali w bardzo trudnych czasach,\nale to nie by\u0142o przeszkod\u0105, aby \u201etam na obczy\u017anie\u201d rozwija\u0142 si\u0119 patriotyzm, rodzi\u0142y\nsi\u0119 marzenia i \u017carzy\u0142y iskierki nadziei o niepodleg\u0142ej Polsce, a tak\u017ce pojawia\u0142y\nsi\u0119 d\u0105\u017cenia i inicjatywy utworzenia samodzielnej polskiej uczelni g\u00f3rniczej.<\/p>\n\n\n\n

W motto tej monografii zapisano:<\/p>\n\n\n\n

\u201eNaszym wnukom, aby pami\u0119ta\u0142y, \u017ce wa\u017cnym rozdzia\u0142em w polskich dziejach jest historia wydobywania podziemnych skarb\u00f3w, okupiona ci\u0119\u017ck\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105, krwi\u0105 i potem naszych przodk\u00f3w\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u0142owa te maj\u0105 dzisiaj bardzo wa\u017ck\u0105 wymow\u0119, kiedy ludzko\u015b\u0107 op\u0142ywaj\u0105ca w dostatek d\u00f3br i wytwor\u00f3w najnowszej techniki nie zastanawia si\u0119 sk\u0105d to si\u0119 wszystko wzi\u0119\u0142o, a bardzo ch\u0119tnie przy\u0142\u0105cza si\u0119 do ch\u00f3ru krytyk\u00f3w i oskar\u017cycieli, \u017ce wszystko co z\u0142e na tej Ziemi, to g\u00f3rnictwo i g\u00f3rnicy. Niekt\u00f3rzy posuwaj\u0105 si\u0119 nawet do usuwania s\u0142owa g\u00f3rnictwo z nazw jednostek naukowych i podmiot\u00f3w gospodarczych podczas gdy \u015awiat wydobywa ju\u017c prawie 80 mld ton r\u00f3\u017cnego rodzaju surowc\u00f3w b\u0119d\u0105cych podstaw\u0105 wygody i dobrobytu w tym tak\u017ce tak zwanych pierwiastk\u00f3w krytycznych niezb\u0119dnych do funkcjonowania najnowszych wynalazk\u00f3w cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Jubileusz 100-lecia AGH by\u0142 okazj\u0105 do powrotu my\u015blami do czas\u00f3w, kiedy na mapie Europy nie by\u0142o Polski. Na obszarze ca\u0142ej Rzeczypospolitej panowali bezprawnie zaborcy prowadz\u0105c bardzo intensywn\u0105 polityk\u0119 wynaradawiana (rusyfikacji, germanizacji).<\/p>\n\n\n\n

W takiej sytuacji nie by\u0142o mowy o niezale\u017cnej gospodarce, o kszta\u0142ceniu odpowiednich specjalist\u00f3w we w\u0142asnym kraju i w\u0142asnym j\u0119zyku. Zamo\u017cniejsi Polacy udawali si\u0119 na studia g\u00f3rnicze za granic\u0119 \u2013 najcz\u0119\u015bciej do austriackiego Leoben lub do czeskiego Przybramu (zab\u00f3r austriacki) i do Sankt Petersburga (g\u0142\u00f3wnie mieszka\u0144cy zaboru rosyjskiego).<\/p>\n\n\n\n

W 2019 roku, w trzytomowym opracowaniu zespo\u0142u autorskiego pod kierownictwem pani prof. Anny Siwik, zaprezentowano najwa\u017cniejsze dokumenty, kt\u00f3re towarzyszy\u0142y procesowi starania si\u0119 i w ko\u0144cu do uzyskania w 1913 roku decyzji Cesarza Austrii o powo\u0142aniu w Krakowie Akademii G\u00f3rniczej.<\/p>\n\n\n\n

W konsultacji z kierownictwem uczelni uznano za celowe opracowanie monografii, kt\u00f3ra pokaza\u0142aby \u017cycie naszych student\u00f3w na obczy\u017anie na przyk\u0142adzie Czytelni Polskiej w Leoben. Jak si\u0119 okaza\u0142o, najwi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119 na Ich temat posiada obecnie pani Magdalena Bernacka \u2013 wnuczka jednego z Leobe\u0144czyk\u00f3w \u2013 in\u017c. Stefana \u0141ukasiewicza \u2013 spadkobierczyni \u201ekuferka\u201d z materia\u0142ami zgromadzonymi przez dziadka Stefana. Po ich przestudiowaniu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce emocje wyzwoli\u0142y w niej pragnienie zachowania w pami\u0119ci nazwisk i czyn\u00f3w tych bohater\u00f3w tak trudnych historycznie czas\u00f3w. Okoliczno\u015bci sprawi\u0142y, \u017ce Jej d\u0105\u017cenia zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z potrzeb\u0105 zg\u0142\u0119bienia tajemnic tamtego okresu przy okazji Jubileuszu 100-lecia AGH.<\/p>\n\n\n\n

Magdalena Bernacka jest lekarzem, wsp\u00f3\u0142autor Piotr Czaja \u2013 in\u017cynierem g\u00f3rniczym i mimo tego podj\u0119li si\u0119 takiej pracy uznaj\u0105c, \u017ce Leobe\u0144czycy i ich dzie\u0142o nie mog\u0105 p\u00f3j\u015b\u0107 w zapomnienie. Ksi\u0105\u017cka o ich dokonaniach winna sta\u0107 si\u0119 ho\u0142dem wdzi\u0119czno\u015bci za wszystko, to co dzia\u0142o si\u0119 tam w austriackim Leoben i jaki mia\u0142o to wp\u0142yw na d\u0105\u017cenie Polski ku niepodleg\u0142o\u015bci i polskiej uczelni g\u00f3rniczej. Nieocenionym elementem tej ksi\u0105\u017cki jest wykaz os\u00f3b studiuj\u0105cych w Leoben, w kt\u00f3rym zamieszczono informacje o 579 s\u0142uchaczach tej znanej europejskiej uczelni g\u00f3rniczo-hutniczej oraz 145 obszernych biogram\u00f3w wybranych Leobe\u0144czyk\u00f3w. Przedstawiono w niej te\u017c historie nieznane przeci\u0119tnemu Polakowi jak cho\u0107by epizod z \u017cycia Karola Wojty\u0142y obecnie \u015bw. Jana Paw\u0142a II, kt\u00f3rego przed zsy\u0142k\u0105 do obozu uratowali dwaj leobe\u0144scy in\u017cynierowie: Henryk Ku\u0142akowski i Pawe\u0142 Wa\u0142ach, zatrudniaj\u0105c Go w fabryce sody Solvay w Krakowie. Po wyzwoleniu przez Armi\u0119 Sowieck\u0105 za pr\u00f3b\u0119 ratowania swojej fabryki \u2013 wywiezieni zostali do Sowieckich \u0141agr\u00f3w gdzie zap\u0142acili najwy\u017csz\u0105 cen\u0119 \u2013 nie maj\u0105 nawet swoich grob\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W ksi\u0105\u017cce pokazano wiele wspania\u0142ych osobowo\u015bci, kt\u00f3re przepojone duchem patriotyzmu walczy\u0142y na frontach I i II wojny \u015bwiatowej, a tak\u017ce brali udzia\u0142 w wojnie z Bolszewikami w 1920 roku. Pokazano te\u017c ich wk\u0142ad w budow\u0119 polskiego przemys\u0142u w okresie mi\u0119dzywojennym oraz po drugiej wojnie \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

W spos\u00f3b szczeg\u00f3lny w monografii uhonorowano te osoby, kt\u00f3re odegra\u0142y znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w powstaniu Akademii G\u00f3rniczej w Krakowie oraz te, kt\u00f3re w tej\u017ce uczelni podj\u0119\u0142y prac\u0119 jak: prof. Stanis\u0142aw Skoczylas \u2013 rektor AG, Oskar Nowotny \u2013 dziekan Wydzia\u0142u G\u00f3rniczego i dyrektor Biblioteki G\u0142\u00f3wnej, Jerzy Jan Buzek, Antoni Meyer czy potomkowie Leobe\u0144czyk\u00f3w jak Jerzy Litwiniszyn, Stanis\u0142aw Knothe itd.<\/p>\n\n\n\n

W uroczystej prezentacji ksi\u0105\u017cki, o terminie kt\u00f3rej zdecydowa\u0142 osobi\u015bci prof. Jerzy Lis \u2013 Rektor AGH, uczestniczy\u0142o w Jego imieniu dw\u00f3ch prorektor\u00f3w: prof. Rafa\u0142 Da\u0144ko \u2013 Prorektor ds. Studenckich oraz prof. Marek Gorgo\u0144 \u2013 Prorektor ds. Nauki. W uroczysto\u015bciuczestniczy\u0142 tak\u017ce by\u0142y rektor prof. Ryszard Tadeusiewicz oraz byli prorektorzy prof. Bronis\u0142aw Barcha\u0144ski i prof. Stanis\u0142aw Mitkowski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Przedstawiciele w\u0142adz AGH \u2013 uczestnicy prezentacji ksi\u0105\u017cki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

By\u0142y obecne obydwie recenzentki ksi\u0105\u017cki \u2013 prof. Anna Siwik \u2013 by\u0142a Prorektor AGH oraz prof. El\u017cbieta Orman z Instytutu Historii PAN w Krakowie. Byli tak\u017ce znawcy historii jak: prof. dr hab. nauk humanistycznych w zakresie historii Krzysztof Stopka \u2013 dyrektor Muzeum Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Colegium Maius i dr hab. nauk humanistycznych w zakresie historii Andrzej Zi\u0119ba \u2013 kierownik Zak\u0142adu Stosunk\u00f3w Etnicznych w Europie Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Zaszczycili nas tak\u017ce prof. J\u00f3zef Dubi\u0144ski \u2013 by\u0142y dyrektor G\u0142\u00f3wnego Instytutu G\u00f3rniczego w Katowicach, by\u0142y Prezydent \u015awiatowych Kongres\u00f3w G\u00f3rniczych i by\u0142y Prezes SITG. Oraz prof. Marek Szczerbi\u0144ski z AGH.<\/p>\n\n\n\n

Byli obecni wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy ksi\u0105\u017cki \u2013 odpowiedzialni za jej wydanie: to jest dr Jan Sas \u2013 Redaktor Naczelny Wydawnictw AGH oraz mgr Magdalena Grzech \u2013 z Wydawnictwa AGH (redaktorka ksi\u0105\u017cki).<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie cennymi go\u015b\u0107mi tego wydarzenia byli liczni potomkowie Leobe\u0144czyk\u00f3w (synowie, c\u00f3rki, wnukowie i prawnukowie) jak:<\/p>\n\n\n\n