{"id":6614,"date":"2024-02-26T09:10:00","date_gmt":"2024-02-26T08:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/swagh.agh.edu.pl\/?p=6614"},"modified":"2024-02-27T08:38:55","modified_gmt":"2024-02-27T07:38:55","slug":"o-stanislawie-staszicu-w-akademii-zamojskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swagh.agh.edu.pl\/?p=6614","title":{"rendered":"O Stanis\u0142awie Staszicu w Akademii Zamojskiej"},"content":{"rendered":"\n

W dniu 22 lutego 2024 roku w Akademii Zamojskiej odby\u0142o si\u0119 spotkanie naukowe po\u015bwi\u0119cone osobie Stanis\u0142awa Staszica – jako tw\u00f3rcy Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego (TRH), za\u0142o\u017conego w roku 1816, a b\u0119d\u0105cego pierwsz\u0105 form\u0105 sp\u00f3\u0142dzielczej dzia\u0142alno\u015bci na ziemiach Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n

O tej inicjatywie, na oficjalnej stronie internetowej miasta Hrubiesz\u00f3w przeczytamy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201eDonios\u0142ym faktem w dziejach miasta Hrubieszowa i ca\u0142ego regionu by\u0142o utworzenie w 1816 r. przez ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Staszica Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego, pierwszej przedsp\u00f3\u0142dzielczej organizacji rolniczej w Europie. W my\u015bl statutu TRH ch\u0142opi 8 staszicowskich wsi zostali uwolnieni od pa\u0144szczyzny i otrzymali na w\u0142asno\u015b\u0107 u\u017cytkowan\u0105 ziemi\u0119 i zabudowania. Do wsp\u00f3lnego za\u015b u\u017cytkowania St. Staszic przekaza\u0142 im: lasy, stawy, m\u0142yny i cz\u0119\u015b\u0107 p\u00f3l ornych. Stowarzyszeni prowadzili w\u0142asne instytucje u\u017cyteczno\u015bci spo\u0142ecznej: szko\u0142y, magazyny zbo\u017cowe, szpitale, bank po\u017cyczkowy, instytucj\u0119 rent dla starc\u00f3w i sierot oraz utworzyli fundusz stypendialny dla ucz\u0105cej si\u0119 m\u0142odzie\u017cy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

„Gmina staszicowska”, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi\u0142y wsie: Brodzica, Czerniczyn, Pobere\u017cany, Dziekan\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 Szpiko\u0142os, Jaros\u0142awiec, Busieniec, Putnowice oraz cz\u0119\u015b\u0107 miasta Hrubieszowa (Podzamcze i W\u00f3jtostwo) by\u0142a w pierwszej po\u0142owie XIX wieku jedyn\u0105, w kt\u00f3rej ch\u0142opi przez swoich delegat\u00f3w i Rad\u0119 Gospodarcz\u0105 gospodarowali i wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzili Towarzystwem. Organizacja ta przetrwa\u0142a – po wielu zmianach – do czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej.
W mie\u015bcie i okolicznych wsiach pozosta\u0142y do dzi\u015b materialne \u015blady dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwa i wci\u0105\u017c \u017cywa pami\u0119\u0107 o jego tw\u00f3rcy. Imi\u0119 Staszica nosz\u0105 na Ziemi Hrubieszowskiej szko\u0142y, instytucje kultury, ulice i place oraz najstarsza w mie\u015bcie sp\u00f3\u0142dzielnia mieszkaniowa. Ku jego czci hrubieszowska spo\u0142eczno\u015b\u0107 ufundowa\u0142a pomniki i okoliczno\u015bciowe tablice, kt\u00f3re wros\u0142y w krajobraz Hrubieszowa, Dziekanowa, Jaros\u0142awca i Kolonii Staszic.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Badaniami nad \u017cyciem i dokonaniami Stanis\u0142awa Staszica zajmuje si\u0119 wielu historyk\u00f3w . W\u015br\u00f3d nich jest prof. Zbigniew W\u00f3jcik, kt\u00f3ry za spraw\u0105 Stowarzyszenia Wychowank\u00f3w AGH opublikowa\u0142 cenn\u0105 monografie zatytu\u0142owan\u0105\u201d \u201eStanis\u0142aw Staszic\u201d. Podobnie losami i dokonaniami tego wielkiego Polaka zajmuje si\u0119 obecnie dr Janusz Panasiewicz syn Ziemi Hrubieszowskiej, absolwent Politechniki Krakowskiej, a obecnie ceniony historyk. W roku 2015 z okazji 70-lecia Stowarzyszenia Wychowank\u00f3w AGH dr Panasiewicz wyda\u0142 dzie\u0142o dotycz\u0105ce Stanis\u0142awa Staszica zatytu\u0142owane: \u201eCz\u0142owiek i dzie\u0142o. Stanis\u0142aw Staszic i Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie\u201d. Po niemal 10 latach \u017cmudnej pracy,  dr Janusz Panasiewicz wydaje kolejne dzie\u0142o p.t. \u201eStanis\u0142awa Staszica Towarzystwo Rolnicze. Geneza i pierwsze dekady\u201d, kt\u00f3re ukazuje wiele ma\u0142o znanych fakt\u00f3w z \u017cycia i dzia\u0142alno\u015bci Staszica na Ziemi Zamojskiej. Prezentacji ksi\u0105\u017cki, a g\u0142\u00f3wnie zawartych w niej fakt\u00f3w, kt\u00f3re uda\u0142o si\u0119 dr Panasiewiczowi ustali\u0107 po analizie dost\u0119pnych dokument\u00f3w po\u015bwi\u0119cone by\u0142o zebranie naukowe zorganizowane przez dyrektora Archiwum Pa\u0144stwowego w Zamo\u015bciu, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w dn. 22 lutego 2024 roku w siedzibie Akademii Zamojskiej. Odpowiadaj\u0105c na uprzejme zaproszenie organizator\u00f3w w zebraniu uczestniczy\u0142 prezes Stowarzyszenia Wychowank\u00f3w AGH prof. Piotr Czaja jako reprezentant uczelni, nosz\u0105cej od 1969 roku imi\u0119 tego wielkiego m\u0119\u017ca Stanu w czasach Ksi\u0119stwa Warszawskiego i Kr\u00f3lestwa Polskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Po przywitaniu go\u015bci przez dyrektora Archiwum Pa\u0144stwowego w Zamo\u015bciu pana dr Jakuba \u017bygawskiego i wprowadzeniu Prorektora Akademii Zamojskiej dr hab. Ryszarda Skrzyniarza, prof. ucz. autor ksi\u0105\u017cki dr  Janusz Panasiewicz przedstawi\u0142 najistotniejsze zagadnienia opublikowanej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n