A kto tu bardziej na łez padole
Kochał i cierpiał, czuł,
Kto z grotem w piersiach, z cierniem na czole
W mogilny spada dół —
Tego jak dziecię chore i senne
Wyżej, w krainy ciszy promienne
Z mogilnych mroków, z ziemskiego cienia
Wznosi skrzydlaty duch ukojenia.
źródło: https://poezja.org/wz/Marian_Gawalewicz/32993/W_dzien_zaduszny
Osobliwą polską tradycją jest pielęgnowanie pamięci o zmarłych. Uroczyste pogrzeby, monumentalne nagrobki i pamiątkowe tablice to świadectwo szacunku względem zmarłych prezentowanego jeszcze długo po ich odejściu. Dzień pierwszy listopada dedykowany jest w polskim kalendarzu jako dzień uczczenia wszystkich świętych. Podobnie następujący po nim tak zwany dzień zaduszny czyli dzień pamięci o zmarłych, są okazją do wizyt na cmentarzach i przystrojenia grobów bliskich wiązankami kwiatów i zapalenia zniczy.
W Akademii Górniczo-Hutniczej pamięć o zmarłych członkach naszej akademickiej rodziny pielęgnowana jest w sposób szczególny. Na grobach rektorów, dziekanów i profesorów składane są wiązanki kwiatów w akademickiej kolorystyce: zielono-czarno-czerwone.
Na Wydziale Górniczym tradycja zapalania lampek pamięci na grobach profesorów jest pielęgnowana od dziesiątków lat. Przez wiele lat „żelazną delegację” wydziału stanowili prof. Bronisław Barchański, dr Zenon Duda i prof. Piotr Czaja. Ten ostatni w czasie swojego urzędowania na stanowisku dziekana wydziału organizował spacery pamięci każdego roku, prezentując na stronie wydziału mapkę Cmentarza Rakowickiego z lokalizacją grobów osób, które w historii AGH odegrały znaczącą rolę. W odszukaniu poszczególnych grobów pomocnymi mogą być wydane przez Stowarzyszenie Wychowanków AGH zeszyty z serii Non omnis moriar przypominające sylwetki wybitnych członków społeczności AGH.
Niestety, dr Zenon Duda w 2022 roku pożegnał na zawsze społeczność żyjących, ale ta szlachetna tradycja jest nadal pielęgnowana przez Stowarzyszenia Wychowanków AGH oraz obecne władze Wydziału Górniczego (obecna nazwa: Inżynierii Lądowej i Gospodarki Zasobami) Na miejsce Zenona Dudy pojawili się przedstawiciele młodszego pokolenia w tym osobiście, obecny dziekan prof. Arkadiusz Kustra, a grupa uczestników spaceru pamięci znacząco się powiększyła. Już w 2025 roku obok dziekana prof. Arkadiusza Kustry i piszącego te słowa w delegacji uczestniczyli też prof. Roman Magda, prof. Dariusz Foszcz, prof. Dariusz Chlebowski oraz dr Mariusz Kapusta.
W 2026 roku delegację wydziału – niegdyś Wydziału Górniczego – stanowili dziekan prof. Arkadiusz Kustra, prof. Bronisław Barchański, prof. Piotr Czaja oraz dr inż. Łukasz Machniak. W czasie 3,5 godzinnego spaceru zapalone zostały lampki na 40 grobach w tym na grobach siedmiu byłych rektorów i sześciu przewodniczących (prezesów) Stowarzyszenia Wychowanków AGH.
Zaduma nad grobami byłych rektorów AGH prof. Witolda Budryka i prof. Walerego Goetla (fot. Ł. Machniak)
Zapadający zmrok zakończył spacer przy grobie prof. Zbigniewa Strzeleckiego i dr Zenona Dudy. Kolorowe jesienne liście pokryły przyozdobione złotymi chryzantemami mogiły tworząc niezapomniany kobierzec barw.
W zadumę wprawia wielkość dokonań tamtejszych profesorów i okoliczności odejścia. Przykładowo prof. Zbigniew Strzelecki zmarł nagle w wieku 65 lat w trakcie przemówienia podczas konferencji rektorów krakowskich szkół wyższych, a prof. Roman Bromowicz mając zaledwie 53 lata – podobnie wizytując poszczególne komisje egzaminacyjne podczas procesu rekrutacji na studia w AGH w 1975 roku.
I tak przemijają pokolenia, odchodzą doświadczeni naukowo i życiowo profesorowie, a ich miejsca zajmują inni, żądni wiedzy i pełni ambicji z długą listą naukowych planów i życiowych marzeń. Zaduszki, to coroczny sygnał przypominający żelazne prawo o przemijaniu, a chwila zadumy nad mogiłą swojego profesora, nie rzadko przewodnika naukowego, to nasza szlachetna powinność. Kontynuujmy tę sztafetę pokoleń licząc, że i my zostaniemy tak długo, jak długo pamiętać o nas będą nasi następcy.
Niech wszyscy spoczywają w pokoju.
prof. Piotr Czaja
Prezes Stowarzyszenia Wychowanków AGH